فراورده های لبنی و تجهیزات مورد نیاز آنها

لبنیات و تجهیزات فراورده های لبنی

لبنیات از مهم ترین مواد غذایی می باشد که در سال های متمادی در سبد غذایی انسان وجود داشته و به دلیل داشتن خواص و ویتامین های زیاد و فواید آن برای بدن به وسیله پزشکان مصرف آن توصیه شده است. لبنیات از مواد خوراکی هستند که از شیر تولید می شوند یعنی ماده ی اولیه تمامی مواد لبنی شیر می باشد. شیر از پرخاصیت ترین نوشیدنی هایی است که به دلیل داشتن ویتامین های مفید برای بدن انسان، بعد از آب در رتبه ی دوم قرار دارد. در این مقاله به بررسی و توضیح تجهیزات فراورده های لبنی می پردازیم.

مصرف مداوم و روزانه ی شیر باعث تقویت استخوان بندی و همچنین تقویت سیستم ایمنی بدن می شود. امروزه علاوه بر شیر گاو از شیر دیگر پستانداران مانند بز،گوسفند و شتر و دیگر حیوانات نیز استفاده می کنند. قبل از استفاده از شیر برای حفظ ویتامین های آن و برای اینکه برای بدن ضرری نداشته باشد،آن را به صورت سنتی یا حرارت می دهند و یا به صورت صنعتی پاستوریزه و هموژنیزه می کنند و با این کار تمامی میکروب های آن را از بین می برند.

انواع فراورده های لبنی

خامه: خامه از مواد لبنی می باشد که طرفداران زیادی دارد و عمدتا به وسیله ی عسل مصرف می شود. این ماده خوراکی بعد از هموژنیزه کردن شیر بر روی آن جمع می شود و مقدار چربی زیادی دارد. خامه معمولا از سرشیر گرفته می شود.

کره: یکی دیگر از تجهیزات فراورده های لبنی  کره می باشد. کره یک نوع چربی است که آن را از شیر و یا دوغ به دست می آورند. کره در چندین نوع متفاوت درست می شود برای مثال کره ای که از خامه به دست می آید رنگ زردی دارد و یا کره ای که از دوغ درست می کنند به رنگ سفید می باشد. نوع دیگری کره وجود دارد که به صورت صنعتی تهیه می شود و از بهم زدن خامه تشکیل می شود. کره را می توان از دستگاه کره گیر هیمورا تهیه کرد.

پنیر: پنیر از مهم ترین مواد لبنی می باشد که از شیر به دست می آید. برای درست کردن پنیر ابتدا با اضافه کردن مایه پنیر به شیر شروع می کنند و بعد آن را با درجه ی مناسب حرارت می دهند بعد از انجام این کار پنیر بر روی شیر به صورت دلمه در می آید که آن را از روی شیر جمع می کنند و داخل دستمال قرار می دهند و فشار می دهند تا آبش خارج شود. پنیر در چندین نوع متفاوت ساخته می شود و کشورهایی وجود دارند که کار صادرات آن را انجام می دهند.

دیگر فرامورده های لبنی

ماست: از دیگر گونه های مواد لبنی ماست می باشد که در گروه پر مصرف ترین لبنیات ها می باشد. برای درست کردن ماست از تخمیر شیر استفاده می کنند که این کار را با اضافه کردن یک نوع باکتری به نام لاکتوباسیلوس انجام می دهند. ماست را از شیر هر حیوانی می توان تهیه کرد اما امروزه برای این کار فقط از شیر گاو و گوسفند استفاده می کنند.

کشک: از تجهیزات فراورده های لبنی می توان به کشک اشاره کرد. کشک برای اولین بار توسط چوپانان درست شده است. برای درست کردن آن ماست چکیده را که از دیگر محصولات درست شده به وسیله ی شیر می باشد، خشک می کنند و بعد از اینکه به صورت کامل خشک شد آن را به صورت تکه هایی در می آورند و برای درست کردن غذا استفاده می کنند. ارزش غذایی کشک بسیار بالا می باشد و مقدار کلسیم بسیار زیادی دارد.

سرشیر: سرشیر از فراورده های تولیدی از شیر می باشد که بعد  از جوشاندن شیر از چربی موجود بر روی شیر تشکیل می شود. این ماده شباهت بسیاری به خامه دارد اما در مقایسه با آن چربی بیشتری دارد و به طور میانگین چربی آن 60 درصد می باشد.

تجهیزات فراورده های لبنی

در قدیم برای درست کردن فراورده های لبنی از روش های سنتی استفاده می کردند اما امروزه با پیشرفت علم دستگاه هایی ساخته شده اند که کار تولید این مواد را بسیار راحت تر کرده است. برای تولید فراورده ای لبنی در بخش صنعتی به دستگاه های پیشرفته مانند مخازن بزرگ شیر نیاز است زیرا برای انتقال به واحد تولید ابتدا باید شیر را ذخیره کنند. از دیگر دستگاه های مورد نیاز پلیت کولرها هستند که کار سرد و گرم کردن شیر و فراورده های شیری را انجام می دهند.

از مهمترین تجهیزات فراورده های لبنی که در تولید مواد لبنی استفاده می شود دستگاه هموژنایزر می باشد. شیر قبل از اینکه وارد دستگاه پاستوریزاتور شود هموژنیزه می شود و در این مرحله از جدا شدن چربی شیر جلوگیری می شود. پاستوریزاتور از دستگاه های دیگری می باشد که به منظور میکروب زدایی از شیر استفاده می شود و باعث حرارت دادن به شیر می شود تا از هرگونه ماده ی بیماری زا پاک شود.. از دیگر دستگاه هایی که در این زمینه مورد استفاده قرار می گیرد کلاریفایر،پمپ، سپراتور خامه، هواگیر یا بو گیر می باشد. تمامی این دستگاه ها برای تولید فراورده های لبنی مورد استفاده قرار می گیرند و موجب تولید یک محصول بهداشتی و خوشمزه می شوند.