سیاست های اقتصادی کولرگازی

کولرگازی و سیاست های اقتصادی آن

کولرگازی به عنوان پرمصرف ترین انتخاب برای تامین سرما در تابستان هر روز با استقبال بیشتری مواجه می شود. حتی بدون دسترسی به آمار دقیق واردات با استنتاجی شهودی هم می توان میزان اقبال شهروندان به آن را از سیمای ساختمان محاسبه کرد. مصرف انرژی این دستگاه برودتی پرمصرف شاید بهترین مثال عینی برای فهم رابطه قیمت کالای مکمل با تقاضای کالا در اقتصاد خرد باشد.

به این علت همه جوانب سیاست های اقتصادی کولر گازی در این مقاله مورد بررسی قرار گرفته است.

سیاست های اقتصادی کولر گازی

 همه جوانب سیاست های اقتصادی جاری کشور در راز ازدیاد کاربردی این محصول مستتر است. تا ۱۰ سال پیش محفظه های فلزی که در بوشهر، کیش و بندرعباس از دیوار منازل و ساختمان های اداری به شکل بدقواری بیرون زده بود، مهم ترین مميزه شهرهای جنوبی با سایر نقاط کشور بود. ساکنان حاشیه خلیج فارس که به علت دمای بالای C°۴۰ و رطوبت بالای ۸۰ درصد امکان استفاده از کولرآبی را نداشتند به ناچار در سه فصل سال از این وسیله پرمصرف استفاده می کردند. علاوه بر دشواری نصب و در امان نگه داشتن این کالای گران قیمت که معمولا با طراحی قفسی آهنی جبران می شد، هزینه بالای مصرف سرسام آور برق کولرگازی از مصایب همیشگی اهالی بوشهر، هرمزگان، خوزستان و بلوچستان بود.

چند سالی است که کثرت مصرف این کالا در تهران، اصفهان و مشهد، شهرهای جنوبی را پشت سر گذاشته و اکثر واحدهای تازه تاسیس تجاری و ابنیه مسکونی از پکیج های برودتی گازی استفاده می کنند.

این جریان تا جایی جلو رفته که بسیاری از ساختمان های مجهز به تجهیزات دیگر سرمایشی نظیر کولر آبی و چیلر مرکزی نیز کولر گازی را به انضمام آنها مورد استفاده قرار می دهند. چرای این پدیده درکی ساده از سه سیاست های اقتصادی مهم به دست خواهد داد.

نرخ ارز:

کولرگازی یکی از ده ها قلم کالای وارداتی است که در کنار لوازم خانگی مانیتور و محصولات صوتی تصویری هر سال ارزان تر از قبل به قیمت های ثابت در دسترس مصرف کنندگان قرار می گیرد. اگر تا سال های پیش استفاده از کولرگازی انتخابی ناچار و ناگزیر برای دمای C°۵۰ بود. امروزه ارزان ترین گزینه برای هوای بهاری است.

نصب و راه اندازی هر دریچه از دستگاه های موجود که توان سرمایش و گرمایش را همزمان دارا است، برای پوشش ۱۵ مترمربع ۱۰ میلیون ریال هزینه دارد. مقایسه این انتخاب با گزینه کولر آبی با قیمت دو میلیون ریال که علاوه بر نیاز طراحی کانال هوا در سازه اولیه ساختمان هوای مرطوب و نمداری تولید کرده و تنها برای تولید سرما کاربرد دارد و تردیدی در بهینگی مصرف کولرگازی باقی نمی گذارد.

تعرفه پایین و واردات نامحدود این کالا بازار سایر تجهیزات برودتی را با رکورد رو به رو کرده و دولت با تثبیت نرخ ارز به واردکنندگان و مصرف کنندگان این محصول خاور دور (جایزه وارداتی) می دهد. علاوه بر این دولت برای تبدیل به ریال کردن حدود ۴۰ میلیارد دلار ارز نفتی برای تامین احتیاجات بودجه ای، ناچار به اتخاذ سیاست های تشویقی تعرفه ای برای واردات است.

برق:

تولید و توزیع برق ایران در انحصار کامل شرکت توانیر است. تراز تجاری این کالا منفی است و نهاده اصلی غالب نیروگاه های کشور سوخت های هیدروکربوری است. برق از جمله محصولات یارانه ای است که قیمت فروش آن به مصرف کننده در سه سال اخیر توسط مجلس هفتم و دولت نهم ثابت نگه داشته شده است.

هر کیلو وات ساعت برق هم اکنون حدود ۱۰ تومان عرضه می شود که کمتر از ۲۰ درصد بهای تمام شده را می پوشاند این نرخ مربوط به نقاط مرکزی و شمالی کشور بوده و در شهرهای جنوبی برق با بهایی ارزان تر از این و با تعرفه ترجیحی به فروش می رسد.

قیمت ارزان در مورد برق هم مانند سایر کالاها به مثابه مشوق مصرف عمل کرده و نرخ رشد مصرف را در سال جاری به بیش از دو برابر رقم رشد اقتصادی کشور یعنی ۱۳ درصد رسانده است. ارزانی برق الگوی مصرف آن را در شهرها و روستاها تغییر داده و میزان واردات برق به ۵۰۰ مگاوات رسیده است. علاوه بر کولر گازی، استفاده سیستم های گرمایشی و روشنایی پر مصرف در دستور کار مشترکان خانگی و صنعتی قرار گرفته است.

تبلیغات:

بارزترین نمود دگرگونی چهره تهران بعد از جنگ، نصب تبلیغات محیطی کالاهای داخلی و خارجی در سطح شهر بود. سیمای تهران امروز در تسخیر کولر گازی و دیگر لوازم خانگی و الکترونیکی درجه دو کره جنوبی و بازارهای مشترک آسیای جنوب شرقی است. برخلاف کشورهای اطراف در پایتخت ایران نسبت حضور برندهای درجه یک کم تر و هژمونی با کره جنوبی است.

از نظر حجم و وسعت تبلیغات خارجی تهران هر روز به دبی و شارجه نزدیک تر می شود. دستاورد مردم تهران از اجاره شهر به کارخانجات کره ای عجیب اما واقعی است. تنها صد میلیارد ریال معادل یازده میلیون دلار درآمد سالانه تهران از این آگهی ها است. شهرداری تهران با اجاره دیوار و پل و بزرگراه تنها 0.8 درصد از بودجه خود را از این محل تامین می کند.

بی شک تبلیغات وسیع و متنوع کالاها از اجزای جدا نشدنی تجارت آزاد است. بازاریابی حق و نیاز هر تولید کننده و وارد کننده است. اما ساختار ناکارا و غیر شفاف حاکم بر مجموعه زیباسازی شهر تهران و اجاره فضاهای تبلیغاتی به کانون های مختلف بدون مناقصه و ساز و کار معین وضع تبلیغات در تهران را به نقطه برخورنده و اسفناک فعلی رسانده است.

استمرار وضع فعلی تحقیر شهروندان و فروختن تمامی فضاهای عمومی به شرکت های آسیایی با بهای نازل و مضحک است. هر روز شهروندان با تبلیغات، ارز و برق ارزان به مصرف هر چه بیشتر تشویق می شوند. این چنین است که سه پدیده سیاست های ارزی، انرژی و تبلیغاتی موجود کشور بیان گر اعطای یارانه از سوی ملت ایران به تولید کنندگان کولر گازی است و پدیده فروش آن نمایی کلی از سیاست گذاری اقتصادی در ایران را به تصویر می کشد.